هەرچەندە تەنها یەك هەفتە بەسەر جەنگێكی فراواندا تێپەڕیوە، بەڵام جیاوازیی هاوسەنگیی هێز لە ئێستاوە توانا سەربازییەكانی ڕژێمی ئێران تێكدەشكێنێت، ئەو توانایانەی كە پێشتر تاران ڕەتیدەكردەوە لە ڕێگەی دانوستانەوە سازشیان لەسەر بكات.
 ئەنجامەكە چاوەڕوانكراوە سەرەڕای پڕوپاگەندە بەرفراوانەكانی ئێران.
لە ڕووی شیكارییەوە، دەتوانین سەیری ئەنجامە سەرەتاییەكان بكەین وەك سەركەوتنێك لە بچووككردنەوەی مەترسییەكانی ئێران، ئەگەرچی هێشتا نەگەیشتووەتە ئاستی سەركەوتنی تەواوەتی، بەڵام لە لایەكی ترەوە، ڕژێمەكە هێشتا یەكگرتووە و ماوەتەوە. خەمڵاندنەكان ئاماژە بەوە دەكەن كە چەند هەفتەیەكی كەم لەبەردەم شەڕەكەدا ماوە، و ڕەنگە پێش ئەوەش كۆتایی بێت ئەگەر «سوپای پاسداران» كە بڕیاردەری سەرەكییە لە تاران، ڕازی بێت بە «خۆبەدەستەوەدانی بەشێكی» كە مانەوەی پێ ببەخشێت.
تا ئەمڕۆ، سیمای قۆناغی دوای جەنگ ئاماژە بە گۆڕانكارییەكی نزیك لە ڕژێمەكەدا ناكات، نە لە لایەن شەقامەوە و نە لە دەرەوە. ئەمەش ڕەنگە بەو واتایە بێت كە جیهان دەبێت ڕازی بێت بە مامەڵەكردن لەگەڵ دەسەڵاتێكی تێكشكاو، ئەم دۆخە سیناریۆی «خێمەی سەفوان»مان بیردەخاتەوە كە تێیدا عێراق دوای شكستی لە كوێت و لەناوبردنی بەشێكی زۆری هێزەكانی، ئیمزای لەسەر خۆبەدەستەوەدان كرد، ڕژێمی سەدام دوای ئەوە ۱٢ ساڵی تر لە دەسەڵاتدا مایەوە تا لە ساڵی ٢٠٠٣ كۆتایی پێهێنرا؛ ڕەنگە ئێمە لەبەردەم نموونەیەكی هاوشێوەدا بین.
دەرئەنجامی سەرەتایی بەپێی شیكارییە سەربازییەكان ئەوەیە كە چیتر ئەو مەترسییە وجودییەی لەلایەن جبەخانەی ئێرانەوە هەڕەشەی لە ناوچەكەمان دەكرد، كۆتایی هاتووە، جەنگی هەفتەی ڕابردوو، سەرەڕای كورتیی ماوەكەی، ڕوونترین بەڵگەیە كە ئەم ڕژێمە پلان و هێزی پێویستی هەبووە بۆ وێرانكردنی ناوچەی كەنداو، هێرشەكانی زیاتر لە(  10 ) دەوڵەتی كردووەتە ئامانج، لەوانە (عەرەبستانی سعوودی، كوێت، ئیمارات، بەحرێن، قەتەر، عومان، ئوردن و عێراق). هەرچەندە ڕژێم دەڵێت ئەم هێرشانە سەربازین، بەڵام لە ڕاستیدا زۆربەیان مەدەنی بوون و بەندەر، فڕۆكەخانە، ئوتێل و گەڕەكە نیشتەجێبوونەكانیان كردووەتە ئامانج.

ئەم توانایانەی بۆ كۆنتڕۆڵكردنی ناوچەكە بونیاد نابوو، ئێمە بێئاگا نەبووین لە ستراتیژی تاران بۆ دروستكردنی هێزێكی وێرانكەر كە بتوانێت دەوڵەتانی دراوسێ پەكبخات یان بیڕوخێنێت، پرسیارە هەمیشەییەكە تەنها لەسەر كاتی «كاتژمێری سفر» بوو، كە ڕەنگە بخرایەتە  دوای بەدەستهێنانی چەكی ئەتۆمی كە دەبووە پارێزبەندییەك بۆ تاران لە هەر دەستوەردانێكی سەربازیی نێودەوڵەتی.

لەو ڕوانگەیەوە، هەرەسهێنانی ئەوەی دەتوانین ناوی بنێین «ئیمپراتۆریەتی چەكی ئێرانی»، پێشهاتێكی سیاسی زۆر گرنگە و لێكەوتەی گەورەی دەبێت، ئەمڕۆ پلانی ئێران وەك هێزێكی سەربازی و وەك سەرچاوەی مەترسی بۆ دەوروبەرەكەی لەناو دەبرێت. پێشبینی دەكرێت لە هەفتەكانی داهاتوودا ئەوەی لە جبەخانە و كارگە و دامەزراوە سەربازییەكانی ئێران ماوەتەوە و لە ماوەی سێ دەیەدا بونیادی ناوە، تێكبشكێنرێت، ئەمەش بۆ ماوەی نزیكەی دە ساڵ پشوویەك بە ناوچەكە دەدات لە هەڕەشەكانی ئێران.

ئەگەری دووەم ئەوەیە كە تاران بگۆڕێت، چ وەك ڕژێم یان وەك سیاسەت، و ببێتە وڵاتێكی ئاسایی كە بایەخ بە گەشەپێدان بدات و بەشداری لە هاوكارییە هەرێمییەكاندا بكات، زیانە مرۆیی و ماددییەكان بۆ وڵاتانی ئێمە و گەلی ئێرانیش كە لە ناوەندی جەنگەكەدان، زۆر بەئازارن، بەڵام داماڵینی چنگی ئەم ڕژێمە دەستكەوتێكی مێژووییە كە خزمەت بە ناوچەكە و گەلی ئێرانیش دەكات.

لایەنی ناڕوون لە «ڕۆژی دوای جەنگ» لە تاراندا ئەوەیە كە تەنانەت دوای لەناوبردنی زۆرێك لە سەركردە باڵاكانیش، ڕەنگە نەتوانرێت «ڕژێمێكی دۆست» وەك ئەوەی واشنتۆن پلانی بۆ دادەنێت، بسەپێنرێت،تا ئێستا هیچ هێزێكی ناوخۆیی دەرنەكەوتووە كە ئامادەی گەڕانەوەی شا بێت، هەروەها هیچ ئاماژەیەكیش بۆ لێكترازان لە ناو دامەزراوە سەربازییەكاندا نییە.

لە كۆتاییدا، هەر هەڵوێستێكی ڕژێمی ئێستا یان ئەو ڕژێمەی لە دوای ئەو دێت هەبێت، مەترسیی ئێران لەسەر ناوچەكە كۆتایی دێت و ئامرازە هەرێمییەكانی (بریكارەكانی) هەڵدەوەرێن، تێكشكاندنی وەك هێزێكی هەرێمی، مێژوویەكی نوێیە.

عەبدولڕەحمان راشد نوسەرو راگەیاندنكاری ناسراوی سعودی، سەرنوسەری پێشوی رۆژنامەی شەرقولئەوسەتو گۆڤاری المجلە، هەروەها بەڕێوەبەری پێشوی گشتی كەناڵی عەرەبیە بوە، ناوبراو دەرچوی بەشی ڕاگەیاندنی زانكۆی ئەمریكییە لە واشنتۆن و یەكێكە لە نوسەرە دیار و هەمیشەییەكانی رۆژنامەی شەرقولئەوسەت.
وەرگێڕانی/ ئاواز سەلیم

ئەو وتارانەی لە ماڵپەڕی رادیۆی نەوا بڵاودەكرێنەوە تەنها گوزارشت لە بۆچونی نوسەرەكانیان دەكات.