ئێمە چەند ساڵێكە پێ لەسەر ئەوە دادەگرین كە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست لەبەردەم قۆناغ و وەرچەرخانێكی مێژوویی گەورەدایە،  سەبارەت بەكوردو دۆزەكەشی، بە سەرەپێچی مێژوویی وەسفمان كردووە. (7ی ئۆكتۆبەر)  دەرفەتێكی زێڕینی وای خستە بەردەم ئیسرائیل و ئەمریكای هاوپەیمانیەوە، كەئاسان نییە وابیربكەینەوە، دەست لەوەبەرهێنان تیایدا هەڵبگرن، پێش بەدیهێنانی ئامانجە ستراتیژییەكانیان.
هەربۆیە سەبارەت بەم جەنگەی لە ئێستاد شدا لە ئارادایە، چاوەڕێ ناكرێت تەنها بەهەندێ دەستكەوتی سیاسی و سەربازی و سەركەوتنی تەكتیكی وكاتی وازبهێنن و پاشەكشە بكەن،   دەست لەهەوڵدان بۆ كۆتاییهێنان بە بەرەی بەرەنگاری ئیسلامی ناوچەكە بە سەرۆكایەتی كۆماری ئیسلامی ئێران لەڕێی بەكارهێنانی ئەوپەری هێزەوە هەڵبگرن. جابەقۆناغێك بێت یاخود زیاتر.
  لێرەشەوە، قورسە وابیر بكەینەوە، ئیسرائیل و ئەمریكا ئەم جەنگە بە ناتەواوی ونیوەنا چڵی بەجێ بهێڵن،  سەرلەنوێ بە هەمان داواكاری جارانەوە بگەڕێنەوە سەر مێزی گفتوگۆ، لە كاتێكدا   گفتوگۆكانی پێشوویان تەنها وەك بەشێك لە ئیدارەدانی ململانێكان و غافڵگیركردنی بەرامبەر بەكار هێنا، نەك  گەیشتن بە چارەسەری مام ناوەندی لەگەڵ ئێراندا، چونكە ئامانجێكی لەوجۆرە دژ بە ستراتیژو نەخشە داڕێژراوەكانیان بوو.
لەلای خۆشمەوە، بە چەند ڕۆژێك پێش هەڵگیرساندنی ئەم جەنگەی ئێستا، لە كورتە وتارێكدا ئاماژەم بەو ڕاستیە كرد ، سەرنجم بۆ ئەوە ڕاكێشا، كە ئەوەی لە نێوان ئەمریكا و ئێراندا لە ئارادایە، لە جەوهەردا  گفتوگۆ و وتووێژ نییە، بەڵكو خستنەررووی كۆمەڵێ داواكارییە  بۆ ئێران ، كە قبووڵكردنیان یەكسانە بە خۆڕادەستكردن و رەتكردنەوەشیان دەبێتە پاساو بۆ بەكارهێنانی هیز لەدژی، لەپێناو سەپاندنیاندا.
رووخاندنی رژێم وەك ئامانجی ستراتیژیی پشت جەنگەكە؟
   گەرچی ئەمریكا و ئیسرائیل، لەبەر هەندێ هۆكار و هاوشێوەی ئەزموونی عێراق،  بە ئاشكرا ڕووخاندن وگۆڕینی  ژێمیان لەتاران وەك ئامانجی گەورەو سەرەكی جەنگەكە  ڕانەگەیاندووە، بەڵكو بەستیانەوە بە ملنەدانی ئێران بەكۆمەڵێ داخوازی وەكو كۆتاییهێنان بەبەرنامە ئەتۆمی ومووشەكی و درۆنییەكەی  و دەستبەرداربوون لەپشتیوانی گرووپە ئایدۆلۆژییە چەكدارە هاوپەیمانەكانی لەناوچەكەدا( كەهەرئەوە  خۆی هەڵتەكاندنی بناغەی نیزام وكۆتایی گووتارەكەی دەگەیاند)، بە كردەوە، كار بۆ ئەوئامانجە دەكەن. ڕانەگەیاندنی ئەو ئامانجەش بەروونی لە لایەن ئەمریكاوە،  ڕەنگە بۆ كۆمەڵێ هۆكار بگەرێتەوە لەوانەش:
. ترەمپ نایەوێت ئەزموونی عێراق و ئەفغانستان جارێكی تر دووبارە بكاتەوە، كە لە خەیاڵدانی ئەمریكاییەكاندا شتێكی نەخوازراوە. ڕای گشتی ناوخۆ بە قورسی قبووڵی دەكات و لەسەر ئاستی جیهانیش بەشی خۆی كێشە خوڵقێنەرە و لەگەڵ بەرنامەی هەڵبژاردنی  خۆشیدا ناكۆكە. 
. ئەگەردانانی ئەوەی ئامانجێكی لەوجۆرە تێچوویەكی زۆری بووێت و سەرنەگرتنیشی لەقۆناغی یەكەمدا وەك شكست بۆ ئەمریكاو ئیسرائیل لێكبدرێتەوە.
.پاساودانی جەنگەكە بەكۆمەڵێ ئامانج كەلەسەر ئاستی هەرێمی ونێودەوڵەتیی تاراددەیەكی زۆر قبووڵكراون. هەر بۆیە مەسەلەكەیان لە ڕاگەیاندنی جەنگ و رووخاندنی ڕژێمەوە دابەزاند بۆ ئاستی ئۆپەراسیۆنی سەربازی سنووردار و كاتی، بەڵام ناو بەناویش- بەجۆرێك لێپرسراوێتی سیاسی و سەربازیی ڕاستەوخۆ درووست نەكات-بەزیندوویی هێشتەوە، ئەوەشیان نەشاردەوە كەخوازیارن گەلانی ئێران سوود لەدەرفەتەكە وەربگرن و دەستپێشخەری بەدەستەوە بگرن وبەیارمەتی ئەوان هەوڵی گۆڕینی ڕژێم بدەن. جوگرافیاو سرووشت وجۆری بۆمباران و بەئامانجگرتنەكانیش، بەشێكی بەرچاوی دەچنە خزمەتكردن بەم ستراتیژەوە، واتە ستراتیژی گۆڕینی ڕژێم.
هەموو ئەوەش ئەوە دەخاتە ڕوو، كە ڕووخانی ڕژێم ئامانجە گەورەكەی پشت جەنگەكەیە، تەنها ئەوەندە هەیە دەیانەوێت، بە جۆرێك بێتە دی، ئەو لێپرسراوێتی و خەرجی و تۆچوونە مادی و مەعنەوییەیان نەخاتە ئەستۆ، كە لە عێراق و ئەفغانستاندا وەك ئەمریكییەكان لەئەستۆیان گرت و ئاكامەكانی بۆیان نەخوازراوو خراپ بوون.  ئەمەش دەری دەخات، ستراتیژی گۆڕینی ڕژێمەكان لەسەر دەستی كۆمارییەكان، گۆڕانی قووڵی بەسەردا نەهاتووە، بەڵكو ئەوەی گۆڕاوە ڕێكار و تەكتیك و شێوازی نوێی داهێنەرانەیە بۆ بەدیهێنانی نەك بنەماو ستراتیژەكە. ئەوەش بۆ ئەوەی هاوسەنگییەك لە نێوان دەستگرتن بە ئامانجەكان و دروشمە نوێكانی خۆیانەوە  بێننەدی. ئەگەر لە هەندێ شوێنی وەكو ڤەنزوێلاش، ئەو ئامانجە، بە  دەستگیركردن ولادانی لووتكەی هەرەمەكە و گۆڕینی پێگەكانی هێز لەنێو سیستمدا  بێتە دی،  سەبارەت بە زلهێزێكی هەرێمی وەكو كۆماری ئیسلامی ئێران و سیستمێكی ئایدیۆلۆژی ڕەقی ڕەگدا گوتراوی چەندین ساڵە، بە هەمان شێواز نایەتەدی، چونكە گۆڕینی ڕەفتار و سیاسەت و نوخبەی حوكمڕان، لە سۆنگەی سروشتی ڕژێمەكە و مەنزومە سیاسی و ئایدیۆلۆژی و ئەمنییە ئاڵۆزەكەیەوە، بە گۆڕینی ڕژێم نەبێت نایەتە دی.
ئەوەی ئەم خواست وئامانجەشی لای واشنتۆن و تەلئەبیب لە ئێستادا گەورەتر كردووە، دەرهاویشتە و بەرئەنجامەكانی دوای حەوتی ئۆكتۆبەر لەناوچەكە و بڕیاری دووبارە دیزاینكردنەوەی  كۆی خۆرهەڵاتی ناوەڕاستە، لەبەر ئەوەی ئامانجێكی لەو جۆرە، تەنها بە لاوازكردنی ڕژێم لە تاران و كەمكردنەوەی هەژموونەكەی نایەتە دی، بەتایبەتیش كە ئامادە نەبوو دەست لە هاوپەیمانێتی و پشتیوانی ئەو هێز و گروپانە هەڵبگرێت  كەلە ناوچەكەدا ئاڵای دوژمنایەتی ئیسرائیل و ئەمریكایان بەرز كردووەتەوە هەوەها دەستبەرداری بەرنامە ئەتۆمی و چەكسازییەكەشی نەبوو، كەسەرچاوەی هەژموون وبەهەرەشەبوونییەتی بۆ ئیسرائیل ودۆستەكانی، هەر بۆیە بیریان لە چارەسەری ڕیشەیی و كۆتایی هێنان بە ڕژێم لە تاران و كۆی هاوپەیمانەكانی لە ناوچەكەدا كردۆتەوە و لەئێستاشدا بەكردەوە بەهەرچی پێیان دەكرێت  هەنگاو بە هەنگاو  كار بۆ ئەم بەدیهێنانی   ئەم ئامانجە جیۆ ستراتیژیە گەورە دەكەن.،بیانوو خوڵقاندنی ئەمریكاییش بۆ شكستپێهێنانی گفتوگۆكان و تەنانەت بەكارهێنانیان بۆ پەلاماردانی سەربازیی غافڵگیرانە، بێ گوێدانە ئەو بەرئەنجامە دەرونی و سیاسیانەی لێیان دەكەوێتەوە، لەوانەش ڕووخانی متمانە بە گفتوگۆ وەك ڕێكار و ئەمریكا لەلایەن ئێرانەوە، هەر دەچێتە خزمەت ئەو پلان و نەخشە لە پێش داڕێژراوەوە..
كۆتایی گفتوگۆكان و ئاساننەبوونی دووبارە بوونەوەی خێوەتەكەی سەفوان وەكو خۆی
بەشێ لەشرۆڤەكاران و چاودێرانی جەنگەكەو دۆخی ئێستای ململانێكان، ئەگەری ئەوە دادەنێن كە ئەزموونی( ١٩٩١)ی عێراق لەگەڵ هاوپەیمانی نێودەوڵەتی و خۆڕادەستكردنی وەك هێزێكی شكستخواردووی جەنگی كەنداوی یەكەم، لەگەڵ كۆماری ئیسلامی ئێرانیشدا دووبارە ببێتەوە، واتە لەئێستادا ڕژێم نەڕوخێت، بەلكو توانا سەربازییەكانی لێ دابماڵرێت و ملكەچی داخوازییەكانی ئەمریكاو ئیسرائیل بكرێت و بەقۆناغێكی لاوازی ونیمچە شكستخواردووییدا تێبپەڕێت ودواتر سەری لەڕووخانی یەكجارییەوە دەربچێت. بەڵام سەرەرای ئەوەی دەكرێت ئەگەرێكی لەم جۆرە، نەكرێتە دەرەوەی بیركردنەوەو شرۆڤەی سیاسییەوە، وادەبینم ئاسان نەبێت ئەزموونی خێوەتەكەی سەفوان وخۆرادەستكردنی عێراق  سەبارەت بەكۆماری ئیسلامی ئێران وەك خۆی دووبارە ببێتەوە، ئەویش لەسۆنگەی كۆمەڵێك هۆكارەوە، لەوانەش:
. جەنگی كەنداوی یەكەم لەچوار چێوەی بریارەكانی نەتەوە یەكگرتووەكان وهاوپەیمانێتیەكی نێودەوڵەتی دژبەعێراق بەڕێوە چوو.
. ئامانجی جەنگەكە ڕوون و دیاریكراوبوو، كەئەویش ڕزگاركردنی كوێت و وەدەرنانی هێزە عێراقییەكان لێی و سزادانی عێراق بوو لەسەر ئەوكارەی، واتە ڕووخاندنی رژێم ئامانج نەبوو. بەڵكو ئامانج  ملپێكەچكردن و لاوازكردنی بوو.
. ئیسرائیل بەشێك نەبوو لە جەنگەكەو حەوتی ئۆكتۆبەرێك و دووبارە دیزاینكردنەوەی خۆرهەڵاتی ناوەراست بەم جۆرەیلە ئێستادا هەن لەئارادا نەبوو.
.  سەرەتای دەستپێكردنی پرۆسەی ئاشتی وباس وخواسی چارەسەركردنی كێشەی فەلەستین بوو، لەكاتێكدا دۆزی فەلەستین لە ئێستادا لەبەردەم مەترسیی پاكتاوكردندایە.
.ترسێك هەبوو لەوەی  كە ڕووخاندنی ڕژێمی سەدام حوسەین لەقازانجی كۆماری ئیسلامی و بەدەسەڵات گەیشتنی ئیسلامییە شیعەكاندا كۆتایی پێبێت، لەكاتێكدا ئێستا  ئامانجەكە كۆتایهێنا نە بەكۆی ئەوهێزانە لەناوچەكەدا، جێگرەوە گریمانكراوەكانیش جیاوازن.
. بوونی  ترەمپ بەوتایبەتمەندییانەی هەیەتی لەپێگەی سەرۆكایەتی ئەمریكاو لەسەر كاربوونی حكومەتێكی ڕاسترەو لەئیسرائیل بەسەرۆكایەتی سەرۆكوەزیرانێكی توندرەوو فراوانخواز، كە خەونی دامەزراندنی ئیسرائیلی گەورەی لەمێشكیدایە وتوانیویشییەتی بەسەركێشییەكانی زۆر تاپۆ لە ناوچەكەدا بشكێنێت. 
. نەبوونی هەژموونێكی ناوچەیی هاوشێوەی كۆماری ئیسلامی و بوونی ئەوتۆرە لەهاوپەیمانێتی گرووپە چەكدارەكان و بەو بەرنامە چەكسازیەوە كەهەیەتی لەوكاتەدا.
. پەلامارنەدانی سەركردایەتی ئەوكاتەی عێراق ودواتر چاوپۆشیلێكردنی بۆ سەركوتكردنی ڕاپەڕینی گەلانی عێراق لەباشوورو كوردستاندا، لەكاتێكدا دیمەنەكە لەئێستادا تەواو پێچەوانەیە.
. هاتنە ناوەوەی وڵاتانی كەنداو وەك لایەنێك بۆ وێناكردنی جۆری كۆتاییپێهێنانی جەنگەكە لەئێستادا، لەسۆنگەی ئەوزیانانەی بەریان كەوتوەو  وبێمتمانەبوونیان بەرژێمی ئێستا لەتاران و بەزاندنی زۆربەی هێڵە سوورەكان لەلایەن ئێرانەوە.
. متمانە بەخۆبوونی زۆری ئەوكاتەی ئەمریكاو خۆرئاوا، بەحوكمی ئەوەی پێیان وابوو، جەنگی ساردیان لەبلۆكی كۆمۆنیزم بردۆتەوە بۆ سنووری ڕاگەیاندنی كۆتایی مێژوو سەركەوتنی ڕەهای لیبراڵیزم و سەرمایەداری، لەكاتێكدا ئێستا ئەمریكا ترسی هەڵكشانی چین وكەمبوونەوەی نفوزە جیهانییەكەی لێنیشتووە، یاخود لانی كەم وەك ئاڵنگارییەك دەیبینێت،رەهەندێكی ئەم جەنگەش پەیوەندی بەوململانێ جیهانیی و ئەو شڵەقانە لەسیستمی نێودەوڵەتی باودا هەیە.
بۆیە پێم وایە ئەوەی ئەمریكا وئیسرائیل چاویان تێبڕیوە، بە هەندێ جیاوازییەوە، خۆڕەدەست كردنی هێتلەر و  ڕووخانی ڕژێمەكەیەتی، نەك نموونەكەی عێراق، واتە خۆڕادەستكردن و قبووڵكردنی شكست لەجەنگداو مانەوەی ڕژێمەكە.  بەو واتایەی خۆڕادەستكردنی دەوڵەت یەكسان بێت بە كۆتایهاتنی ڕژێمەكە، بۆ ئەوەی لە داهاتوودا ناچار نەبن دووبارە پەنا  بەر نەوە بۆجەنگ، كۆماری ئیسلامیش پەیامەكەی بەوجۆرە وەرگرتووە كەباسمان كرد وپێی وایە ململانێكە سفرییەو بواری چارەسەری مام ناوەندی زۆر تێدا نەماوە، هەربۆیە جەنگی وجوودیی ومان ونەمانی خۆی دەكات و لەوپێناوەشدا گوێ بەڕێساو هێڵە سوورەكانی پێش جەنگ نادات؟

ئەو وتارانەی لە ماڵپەڕی رادیۆی نەوا بڵاودەكرێنەوە تەنها گوزارشت لە بۆچونی نوسەرەكانیان دەكات.