لە سەروبەندی گرژییە بێوێنەكانی نێوان ئەمریكا و ئێراندا، كاتێك پەرلەمانی ئێران دەنگ بە داخستنی گەرووی هورمز دەدات و واشنتۆن مۆڵەتی كۆتایی بۆ بۆردومان دیاری دەكات، پرسیارێكی چارەنووسساز دێتە پێش: ئایا یەكلاكردنەوە بە هێز چارەسەرە، یاخود دیپلۆماسی؟ وەڵامەكە ڕوونە: لەم جەنگە ئەگەرییەدا براوەی ڕاستەقینە تەنها دیپلۆماسییە و دۆڕاوی حەتمی سەربازییە،بێگومان ئەم بۆ چوونە بۆ هەر جەنگێك ڕاستیەكی حاشا هەڵنەگرە. دیپلۆماسی: ڕێگای پاراستنی ژیان و بەرژەوەندی دیپلۆماسی تاكە ڕێگایە كە دڵنیایی دەدات خوێن نەڕژێت و ژێرخانی وڵاتان وێران نەبێت. مێژووی ڕێككەوتنی ئەتۆمی ساڵی ۲۰۱٥، سەرەڕای هەموو كەموكوڕییەكانی، سەلماندی كە دانیشتن لەسەر مێزی گفتوگۆ دەتوانێت مەترسی جەنگێكی ناوچەیی دوابخات. كێشەی نێوان ئەمریكا و ئێران تەنها كێشەی پیتاندنی یۆرانیۆم نییە، بەڵكو ململانێیە لەسەر هاوسەنگی هێز لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا. بۆمب ناتوانێت ئەم هاوكێشە ئاڵۆزە چارەسەر بكات. لە ڕووی ئابوورییەوە، تەنها هەڕەشەی داخستنی گەرووی هورمز، كە ڕۆژانە نزیكەی ۲۰ ملیۆن بەرمیل نەوت و ۲۰٪ی بازرگانی گازی شلی جیهانی پێدا تێدەپەڕێت [۱]، نرخی نەوتی برێنتی گەیاندە سەرووی١٤٠ دۆلار [۲]. ئەمەش ڕاستەوخۆ زیان بە بژێوی جوتیارێكی سلێمانی و كرێكارێكی تەكساس دەگەیەنێت پێش ئەوەی زیان بە سیاسەتمەداران بگەیەنێت. دیپلۆماسی تاكە ڕێگایە بۆ ئارامكردنەوەی بازاڕەكان و گەڕاندنەوەی سەرمایە بۆ پڕۆژەی خزمەتگوزاری نەك كڕینی چەك. سەربازی: ڕێگایەكی بێ كۆتایی و پڕ تێچوو مێژووی ۲۰ ساڵی ڕابردووی ئەمریكا لە عێراق و ئەفغانستان، كە بەپێی توێژینەوەی زانكۆی براون زیاتر لە ۸ تریلیۆن دۆلاری تێچوو و بە سەدان هەزار قوربانی لێكەوتەوە [۳]، فێری كردین جەنگ براوەی نییە، تەنها كەمتر دۆڕاو هەیە. ئەگەر جەنگێكی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ئێران ڕووبدات، كە وڵاتێكی نزیكەی ۹۰ ملیۆن كەسی و خاوەن تۆڕێكی بەهێزی هاوپەیمانی ناوچەییە [٤]، تێچووە مرۆیی و مادییەكەی چەندین هێندەی جەنگەكانی پێشوو دەبێت. مەترسیدارتر لەوە، هیچ جەنگێك بەو شێوەیە كۆتایی نایەت كە لەسەر كاغەز پلانی بۆ دانراوە. هەڵەیەكی بچووكی فڕۆكەیەكی جەنگی، یان هێرشی گروپێكی چەكداری سەر بە لایەنێك، دەتوانێت شەڕێكی سنووردار بگۆڕێت بۆ كارەساتێكی ناوچەیی كە ئیسرائیل، كەنداو، و تەنانەت هەرێمی كوردستانیش بگرێتەوە. لە هەمووی خراپتر، جەنگ باشترین ژینگەیە بۆ لەدایكبوونەوەی گروپە تیرۆریستییەكان. ئەو بۆشاییە ئەمنییەی لە سوریا و عێراق دروست بوو، داعشی لێكەوتەوە. جەنگێكی نوێ لەوانەیە چەندین داعشی دیكە بهێنێتە كایەوە كە مەترسییان بۆ سەر ئاسایشی جیهانی لە هەر دەوڵەتێك زیاترە. لەم ساتەوەختە مێژووییەدا، ئەو لایەنەی دەستپێشخەری دیپلۆماسی بكات و ڕێگە لە ماڵوێرانی ملیۆنان مرۆڤ بگرێت، لەبەردەم مێژوو و لەبەردەم گەلەكەیدا براوەی ڕەهایە. ئەوەی فیشەكی یەكەم دەتەقێنێت، لە هەمان ساتدا ناوی خۆی وەك بەرپرسی كارەساتێكی مرۆیی لە لیستی دۆڕاوەكان دەنووسێت. سەرچاوەكان: بەسود وەرگرتن لەم سەرچاوانە:. [۱] ئاژانسی زانیاری وزەی ئەمریكا [۲] ئاژانسی هەواڵی ڕۆیتەرز . [۳] پڕۆژەی "تێچووی جەنگ" لە زانكۆی براون - تێچووی جەنگەكانی ئەمریكا لە دوای ۱۱ی سێپتەمبەرەوە گەیشتووەتە ۸ تریلیۆن دۆلار [٤] داتاكانی بانكی جیهانی - ژمارەی دانیشتووانی ئێران لە ساڵی ۲۰۲٥دا بە ۸۹.٥ ملیۆن كەس مەزەندە دەكرێت .
ئەو وتارانەی لە ماڵپەڕی رادیۆی نەوا بڵاودەكرێنەوە تەنها گوزارشت لە بۆچونی نوسەرەكانیان دەكات.