نەوا-
ڤلادیمر پوتین سەرۆكی روسیا پێشنیاری نێوەندگیری وڵاتەكەی نوێكردەوە بۆ ئاسانكاری لە گەیشتن بە چارەسەرێكی سیاسی و دیپلۆماسی بۆ ململانێكانی ئێران، ئەمەش دوای پەرەسەندنی مەترسییەكانە سەبارەت بە دەستپێكردنەوەی شەڕو پێكادانەكانی دوای شكستی خولی دانوستانەكانی نێوان ئەمریكاو ئێران لە ئیسلام ئاباد.
پوتین لەمیانی پەیوەندییەكی تەلەفۆنیدا كە رۆژی یەكشەممە لەگەڵ مەسعود پزیشكیان هاوتا ئێرانییەكەی ئەنجامیدا جەختی لەوە كردەوە كە وڵاتەكەی ئامادەیە بۆ بەردەوامبون لە هەوڵەكانی گەڕان بەدوای چارەسەرێكدا كە بەرژەوەندی هەموو لایەنەكان دەستەبەر بكات.
لەبەیاننامەیەكدا كە كۆشكی كریملین لە دوای پەیوەندییە تەلەفۆنییەكە بڵاویكردەوە، ئاماژە بەوە كراوە كە پوتین دوبارە ئامادەیی خۆی بۆ بەردەوامبوون لە ئاسانكاری بۆ گەڕان بەدوای چارەسەرێكی سیاسی و دیپلۆماسی بۆ ململانێكان و بەشداریكردن لە هەوڵەكانی نێوەندگیری بۆ چەسپاندنی ئاشتییەكی دادپەروەرانەو هەمیشەیی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دوپاتكردوەتەوە. 

بەیاننامەكە جەختی لەوەش كردوەتەوە كە بۆ بەدیهێنانی ئەم ئامانجەكە، رووسیا بەردەوامە لە پەیوەندییەكانی لەگەڵ هەموو هاوبەشەكانی لە ناوچەكەداو مۆسكۆ لە قۆناغێكی زودا و پێش هەڵگیرسانی جەنگ پێشنیاری نێوەندگیری كردوە. 
هەروەها هۆشداری دابوو لە مەترسییەكانی فراوانبوونی بازنەی شەڕو گڕگرتنی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەهۆی ئەو روبەڕوبونەوەیەی كە هەیە، بەڵام پێشنیارەكەی روسیا لەلایەن ئیسرائیلەوە بە تەواوی پشتگوێ خرا لە كاتێكدا ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكاش هیچ گەرموگوڕییەكی بەرامبەر نیشان نەدا.
دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا لە كۆمێنتێكدا سەبارەت بە پێشنیاری نێوەندگیرییەكەی روسیا رایگەیاند كە پێویستە پوتین بیر لە میكانیزمەكانی كۆتاییهێنان بە ململانێی ئۆكرانیا بكاتەوە، پێش ئەوەی پێشنیاری نێوەندگیری بۆ چارەسەركردنی ململانێیەكی دیكە بكات.

هەروەها واشنتۆن ڕووسەكانی تۆمەتبار كرد بەوەی زانیاری هەواڵگرییان پێشكەشكردوە كە یارمەتی ئێرانییەكانی داوە لە ئاراستەكردنی لێدان بۆ سەر پێگەكانی هێزەكان و توانای سەربازی ئەمریكا، ئەمەش بابەتێكە كە پێشتر مۆسكۆ ڕاستی و دروستییەكەی ڕەتكردووەتەوە. لەگەڵ ئەوەشدا؛ وادیارە مۆسكۆ پێشنیارەكەی نوێكردوەتەوە لەسەر پاشخانی پەككەوتنی دانوستانەكانی ئەمریكا و ئێران لە ئیسلام ئاباد. نووسینگەی ڕاگەیاندنی كرێملین ئاماژەی بەوەش كردووە كە سەرۆكی ئێران لە میانی پەیوەندییە تەلەفۆنییەكەیدا لەگەڵ پوتین، هەڵسەنگاندنێكی بۆ ئەو گفتوگۆیانە خستووەتە ڕوو كە ڕۆژی شەممە لە ئیسلام ئاباد بەڕێوەچوون.
پزیشكیان سوپاسگوزاری خۆی دەربڕی بۆ «هەڵوێستی بنەڕەتییانەی ڕووسیا، لەوانەش لە ناوەندە نێودەوڵەتییەكاندا، كە ئامانجی هێوركردنەوەی دۆخەكەیە». هەروەها سوپاسی ڕووسیای كرد بۆ ئەو «هاوكارییە مرۆییانەی كە پێشكەشی گەلی ئێرانی كردووە. 
بەیاننامەیەكی سەرۆكایەتی ئێران ئاماژەی بەوە كردووە كە پزیشكیان پوتینی لە وردەكارییەكانی دانوستانەكانی نێوان ئێران و ویلایەتە یەكگرتووەكان بە نێوەندگیری پاكستان ئاگادار كردووەتەوە. بەیاننامەكە لە زاری پزیشكیانەوە گواستوویەتییەوە كە گەورەترین ڕێگر لەبەردەم گەیشتن بە ڕێككەوتنێكی دادپەروەرانە بریتین لەوەی كە ناوی ناوە «تاكڕەوی» و «پەیڕەوكردنی دوو پێوەر» لەلایەن ویلایەتە یەكگرتووەكانەوە.
هەروەها ئێران ئامادەیی تەواوی خۆی نیشانداوە بۆ گەیشتن بە ڕێككەوتنێكی هاوسەنگ كە ئاشتی و ئاسایشی بەردەوام لە ناوچەكەدا دەستەبەر بكات، و وتیشی كە «هێڵی سوور»ی وڵاتەكەی بریتییە لە بەرژەوەندییە نیشتمانییەكان و مافەكانی گەلەكەی. ئاماژەی بەوەش كرد كە گەیشتن بە ڕێككەوتن «دوور نییە» ئەگەر ویلایەتە یەكگرتووەكان پابەند بێت بە چوارچێوە یاساییە نێودەوڵەتییەكانەوە.

كرێملین ڕوونی نەكردووەتەوە ئایا بیرۆكەی نوێی بۆ نێوەندگیری هەیە یان نا، بەڵام ئەوەی زانراوە ئەوەیە كە مۆسكۆ پێشتر پێشنیاری گەرەنتی كردبوو بۆ گواستنەوەی كۆگای سووتەمەنی پیتێنراوی ئێران بۆ خاكەكەی خۆی، لەگەڵ میكانیزمێك بۆ دەستەبەركردنی ئەوەی كە ئێران توانای موشەكییەكانی بەكارنەهێنێت بۆ هەڕەشەكردن لە وڵاتانی دراوسێ و ئیسرائیل.
كرێملین پێی وایە كە ڕۆڵی ڕووسیا دووبارە لەم چوارچێوەیەدا پێویست دەبێت لە كاتی گەڕان بەدوای هەر چارەسەرێكی سیاسی بۆ ململانێكان، بەتایبەتی بەهۆی ئەو ئەزموونە كەڵەكەبووەی ڕووسیا لەم بارەیەوە هەیەتی، چونكە مۆسكۆ بەشدار بووە لە پێشكەشكردنی گەرەنتی هاوشێوە سەبارەت بە توانای ئەتۆمی ئێران لەو ڕێككەوتنەی كە لە ساڵی ٢٠١٥دا واژۆكرا.
مۆسكۆ جەختی كردەوە كە بەردەوامە لە كاركردن بۆ جێبەجێكردنی ڕێككەوتنی هاوبەشی ستراتیژی كە لەگەڵ تاران واژۆكراوە، بەڵام لە هەمان كاتدا، جەختی لەسەر بەردەوامبوونی هەماهەنگی هەڵوێستەكانی لەگەڵ وڵاتانی كەنداوی عەرەبیدا كردەوە. 
ئاماژەی بەوەش كرد كە هەبوونی كەناڵی پەیوەندی چالاك لەگەڵ هەموو لایەنەكاندا، فاكتەرێكی پاڵپشتە كە توانای ئەو بەهێز دەكات بۆ ئەنجامدانی هەوڵی نێوەندگیری كە بەرژەوەندی هەموو لایەنەكان لە ناوچەكەدا دەستەبەر بكات.

لە هەمان چوارچێوەدا، لێدوان و كۆمێنتی سیاسییەكان و شارەزایانی ڕووسیا سەبارەت بە ئەنجامە سەرەتاییەكانی ڕووبەڕووبوونەوەی نێوان واشنتۆن و تەلئەبیب لە لایەك، و ئێرانییەكان لە لایەكی ترەوە بەردەوامە. 
لە چوارچێوەی جەختكردنەوە لەسەر شكستی تەلئەبیب و واشنتۆن لە بەدیهێنانی ئامانجەكانیان لە هێرشكردنە سەر ئێران، ئەلێكسی پۆشكۆڤ، ئەندامی «لیژنەی دەستووریی ئەنجومەنی فیدراسیۆن (سێنات) ، ڕایگەیاند كە ویلایەتە یەكگرتووەكان دەسەڵاتی خۆی وەك هێزێكی ناوچەیی باڵادەست لەدەستداوە.

ئەم سیاسییە نزیكە لە كۆشكی كرێملین وتی: «سەرەڕای بەلەمە جەنگییە زەبەلاحەكانی و دەیان بنكەی سەربازی، ویلایەتە یەكگرتووەكان دەسەڵاتی خۆی وەك هێزێكی ناوچەیی باڵادەست لەدەستداوە. چاودێرە نێودەوڵەتییەكان، سەرەڕای هەوڵەكانیان، هیچ ئەنجامێكی ئەرێنی ئەم جەنگەیان بۆ ویلایەتە یەكگرتووەكان وەك دەوڵەت، یان هاوپەیمانەكانی، یان هاوپەیمانییە سەربازییەكانی نەدۆزیوەتەوە».
ئەو سیاسییە زیادی كرد: وێرانكردنی ئێران - كە تەنها شتە تڕەمپ بتوانێت وەك بەڵگە بیهێنێتەوە - هێشتا بە سەركەوتن دانانرێت.
ئەندامی لیژنەی ئەنجومەنی فیدراسیۆن ململانێی بەردەوامی لەگەڵ ئێران وەك جەنگێكی نموونەیی هێزێكی گەورەی ئەمریكی لە سەردەمی كۆتایی تەمەنیدا وەسف كرد،بە گوتەی ئەو، ویلایەتە یەكگرتووەكان هیچ هۆشیارییەك یان بیركردنەوە یان كاریگەرییەكی لە جووڵەكانیدا سەبارەت بە ئێران نیشان نەداوە.
پۆشكۆڤ نووسیویەتی: سەلمێنراوە كە ئامانجە ڕاگەیەندراوەكانی جەنگ بەدی نەهاتوون، و ڕەنگە بە سروشتی خۆیان بەدیهێنانیان مەحاڵ بووبێت. دوای ٤٠ ڕۆژ لە جەنگ، ویلایەتە یەكگرتووەكان هێشتا زۆر دوورە لە بەدیهێنانیان. هەروەها فاكتەرێكی نوێی زۆر گرنگ دەركەوتووە، كە ئەنجامێكی نەرێنی ڕاستەوخۆی جەنگەكەیە و لە بەرژەوەندی ئێراندایە، ئەویش: گەمارۆدانی گەرووی هورمزە. سەرەڕای ئەوەش، وەك ئەنجامێكی جەنگەكە، كۆنترۆڵكردنی گەرووەكە لەلایەن ئێرانەوە ڕەنگە ببێتە فاكتەرێكی جیۆپۆلیتیكی نوێ و هەمیشەیی؛ ئەمەش دەرفەتی گەورەی پێ دەبەخشێت بۆ كاریگەری دروستكردن لەسەر نرخە جیهانییەكانی نەوت.